Hawliau Cyfreithiol Gofalwyr a'r Perthynas Agosaf

Hawliau Cyfreithiol Gofalwyr a'r Perthynas Agosaf

Mae Deddf Gofalwyr (Cydnabod a Gwasanaethau) 1996 yn trafod hawliau gofalwyr anffurfiol er mwyn galluogi asesu anghenion y gofalwyr. Mae'r Ddeddf yn cydnabod yn ffurfiol rôl ac anghenion gofalwyr

Gwybodaeth Bellach: www.carers.gov.uk

Mae gan awdurdodau lleol ddyletswydd i:

• Asesu anghenion y gofalwyr eu hunain pan fydd asesiad neu ail-asesiad o'r sawl maent yn gofalu amdano yn cael ei gynnal, ar yr amod fod y gofalwr yn darparu cryn dipyn o ofal yn rheolaidd.
  
• Asesu gallu'r gofalwr i barhau i ofalu os yw'n gofyn am hynny.
  

Dylai'r asesiad:-

• Gymryd i ystyriaeth y gynhaliaeth ar gael gan ofalwyr
  
• Gwneud i ofalwyr deimlo bod y gwaith o gynnig cynhaliaeth yn gyfrifoldeb sy'n cael ei rannu rhyngddynt a'r awdurdodau statudol
  
• Rhoi ystyriaeth i ddymuniadau gofalwyr
  
• Peidio â chymryd yn ganiataol fod gofalwyr yn barod i barhau'r gwaith gofalu
  
• Cynnal yr asesiad trwy ymgynghori â defnyddiwr y gwasanaeth a'r gofalwr
  

Gwybodaeth Bellach:  Rethink

Mae'r term "perthynas agosaf" yn cyfeirio at rywun sydd ag amrywiol hawliau cyfreithiol o ran y sawl y maent yn gofalu amdano.

Gwybodaeth Bellach: Rethink

Ceir y fformiwla ganlynol yn Adran 26 y Ddeddf Iechyd Meddwl (fel arfer yr hynaf o'r ddau sy'n ymddangos uchaf ar y rhestr, boed yn ddyn neu fenyw):

• Gŵr neu wraig
  
• Mab neu ferch
  
• Tad neu fam
  
• Brawd neu chwaer
  
• Taid neu Nain/Tadcu neu Famgu
  
• Ewythr neu fodryb
  
• Nai neu nith
  

Hawliau'r perthynas agosaf yw:

• Gwneud cais i Reolwyr yr Ysbyty dderbyn person i ysbyty o dan adran 2 y Ddeddf Iechyd Meddwl (ar gyfer cynnal asesiad ac unrhyw driniaeth angenrheidiol), adran 3 (ar gyfer triniaeth dros gyfnod hirach), adran 4 (ar gyfer derbyn person i ysbyty mewn argyfwng) ac adran 7 (gwarcheidwaeth). (Sylwer: Dywed Cod Ymarfer y Ddeddf ei bod yn well i'r cais gael ei wneud gan Weithiwr Cymdeithasol Cymeradwy.)
  
• Cael gwybod os bydd y Gweithiwr Cymdeithasol Cymeradwy (GCC) yn gwneud cais am dderbyn claf o dan adran 2.
  
• Cael y cyfle i fynegi barn cyn i'r GCC wneud cais am dderbyn claf o dan adran 3, neu gais am dderbyn claf drwy Warcheidwaeth.
  
• Gwrthwynebu derbyniad adran 3 neu dderbyniad trwy Warcheidwadaeth. (Sylwer: Mewn sefyllfa felly ni ellir parhau â'r cais, ond gallai'r GCC wneud cais i'r Llys Sirol am 'ddadleoli' y perthynas agosaf oherwydd bod y gwrthwynebiad yn afresymol, neu oherwydd bod y perthynas agosaf yn dioddef anhwylder meddyliol.)
  
• Cael gwybod beth yw canlyniad asesiad. Os yw'r GCC yn penderfynu peidio â gwneud cais am dderbyn person i'r ysbyty, gall y perthynas agosaf ddefnyddio ei hawl annibynnol i wneud trefniant.
  
• Derbyn gwybodaeth ysgrifenedig am gadw'r claf a'i gytundeb i gael triniaeth, onibai fod y claf yn gwrthwynebu.
  
• Cael saith diwrnod o rybudd fod y claf i gael ei ryddhau, oni bai bod y claf yn gwrthwynebu.
  
• Cael gwybodaeth am Dribiwnlysoedd Adolygiadau Iechyd Meddwl ac am eu rôl, sut i wneud cais, sut i gysylltu â chyfreithiwr addas, gwybodaeth am gymorth cyfreithiol a chymorth arall.
  
• Mynnu bod GCC yn asesu'r claf gyda'r bwriad o drefnu iddo gael ei dderbyn i'r ysbyty.
  
• Rhyddhau'r claf o'i gadw neu ei warcheidwaeth, trwy roi i Reolwyr yr Ysbyty 72 awr o rybudd. Gall y Swyddog Meddygol Cyfrifol atal y rhyddhau trwy hysbysu Rheolwyr yr Ysbyty, ond bydd hyn yn arwain at wrandawiad mewn Tribiwnlys.
  
• Gwneud cais i Dribiwnlys am ryddhau claf.
  
• Dirprwyo ei hawliau fel perthynas agosaf i rywun arall, ar yr amod ei fod yn cytuno, a diddymu'r awdurdodiad hwnnw.